Posted in Հայրենագիտություն

Ռազմիկ արքայուհին. Փառանձեմ

Հայոց պատմության 368 թվականի առավոտներից մեկը բացվեց տագնապով։ Հայոցգահին արքա չկար, իսկ թագուհին միանձնե որոշում էր կայացրել ձեռնոց նետել հին աշխարհի հզորագույն արքաներից մեկին՝ պարսից Շապուհին։ Եվ ահա, 14 ամիս էր պաշարված էր Արտագերսը, հայոց արքա Արշակ երկրորդին խափեության գերևարած Շապուհը մտածում էր, թե առանց արքայի հեշտ կլինի հայոց աշխարհին տիրանալը։ Պարսից շահը մոռացել էր, որ գահին է Փառանձեմ թագուհին։ Փառանձեմը թագուհի էր դարձել իր կամքին հակառակ, բայց կերտեց մեր պատմության փառահեղ էջերից մեկը։ Նա թագավորությունում հայտնի էր իր պարկեշտ վարքով, խելքով և գեղեցկությամբ։ Ամուսնանալով Արշակ երկրորդի եղբորորդու՝ Գնել Արշակունու հետ, Փառանձեմը կազմում է փոխադարձ սիրո վրա հիմնված ամուր ընտանիք։ Սակայն իշխանուհու բացառիկ գեղեցկությունը փոխում է նրա ճակատագիրը։ Փառանձեմին է սիրահարվում նրա ամուսնու հորեղբոր որդին ՝ Տիրիթը։ Նա սկսում է դավեր լարել Գնել պատանու դեմ, ինչի արդյունքու Գնելը սպանվում է։ Գնելի մահից ոչ շատ անց, արքայի հրամանով մահապատժի է ենթակվում դավեր նյութաց Տիրիթը, իսկ Փառանձեմը դառնում է Արշակ երկրորդ արքայի կինը և հռչակվում հայոց տիկնանց տիկին։ Օժտված լինելով ուժեղ կամքով և վճռականությամբ, Փառանձեմը արդեն որպես հայոց թագուհի , նույնիսկ վրեժխնդիր է լինում սիրելի ամուսնու մահվան համար։ Ահա այսպիսին էր Փառանձեմը, որ քաղաքական իրավիճակից ելնելով պետք է միանձնյա ղեկավարեր երկիրը։
Ամուսնու գերեվարումից անմիջապես հետո հեռատես Փառանձեմ թագուհին մերժելով պարսից Շահի դավադիր հրավերը, երկիրը թշնամական նվաճումից պաշտպանելու համար հավաքում է արքունի կայազորը, շուրջ 11000 տղամարդու, 6000 կնոջ և ամրանում է անառիկ Արտակերզ ամրոցում։ Թագուհին ամրոց է տեղափոխում նաև արքունական գանձարանը։ Նա միակը չէր, որ իր ուսերին պետք է կրեր երկրի պաշտպանության քաղաքական և ռազմական ծանր բեռը։
Հսկել և պաշտպանել։ Այս երկու նպատակն էին ծառայում բերդի պահապան թագուհին, ով հարկ եղած դեպքում մարտիկից պետք է վերածվեր հրամանատարի։ Մեծագույն արիության ժամն է այդ պահը, երբ հանուն իրենց պաշտպանությանը հանձնված երկրի հայոց թագուհիները դեն են նետում շքեղ, ոսկեկար զգեստները, սպառազինվում են և նետվում ճակատ։
Հայոց Փառանձեմ թագուհին է, որ հսկում է ամրոցի անդորրը։ Նա պտքերով իր որդու՝ Պապի հետ էր, ով պատանդ էր հույների ձեռքում։ Հանկարծ նա խավարի մեջ անորոշ լույս նշմարեց ու սիրտը դողաց սպասումից։ Նրան մոտեցավ իր որդու՝ Պապի ուղարկած սուրհանդակը։ Արքայորդու նամակը հուսադրող էր․ «Պինդ կաց, Պապ որդիդ գալիս է և կայսրական գունդ է բերում օգնության»։
368 թվականին Արտակերս ամրոցի պաշտպանության ժամանակ այդպես էլ դրսից ուժեր չեկան օգնելու պաշարված թագուհուն։ Պարսկների առաջին հարվածը Արտակերսին ավարտվեց պարտությամբ, ինչը ավելի զայրացրեց թշնամուն։ Թագուհու ազդեցությունը մեծ է եղել այս հաղթանակի կերտման գործում։

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s