Posted in Մաթեմատիկա

Ամբողջ թվերի շարքը և ամբողջ թվերի համեմատումը

Տեսական նյութ

Մենք գիտենք, որ բնական (դրական ամբողջ) թվերի շարքն այնպես է կազմված, որ նրա յուրաքանչյուր թիվ ստացվում է` նախորդ թվին (սկսած 1-ից) 1 գումարելով.

                              1, 2, 3, 4, 5, 6 …

Ուրեմն համեմատման նշանների միջոցով կարող ենք գրել.

                              0 < 1 < 2 < 3 < 4 < 5 < 6 … 

Այժմ հիշենք, որ յուրաքանչյուր բացասական ամբողջ թիվ ստացվում է` նախորդից (սկսած –1-ից) 1 հանելով:Այսպիսով` ստանում ենք բացասական ամբողջ թվերի շարքը.

                      … –6, –5, –4, –3, –2, –1։

Այս շարքում յուրաքանչյուր հաջորդ թիվ 1-ով փոքր է նախորդից։ 

Այսպիսով`

                      … < –6 < –5 < –4 < –3 < –2 < –1 < 0։

Միավորելով դրական և բացասական ամբողջ թվերի շարքերը և 0-ն` ստանում ենք ամբողջ թվերի շարքը.

                  … – 6, –5, –4, –3, –2, –1, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6 …

Կարելի է տեսնել, որ ամբողջ թվերի շարքում յուրաքանչյուր թիվ մեծ է իրենից ձախ գրված ցանկացած թվից և փոքր է իրենից աջ գրված ցանկացած թվից.

… < –6 < –5 < –4 < –3 < –2 < –1 < 0 < 1 < 2 < 3 < 4 < 5 < 6 < …

Ամբողջ թվերի շարքը, ի տարբերություն բնական թվերի շարքի, երկու կողմից էլ անվերջ է. չկա ինչպես ամենամեծ, այնպես էլ ամենափոքր ամբողջ թիվ։

Առաջադրանքներ

1) Երկու ամբողջ թվերից ո՞րն է ավելի մեծ.

ա) դրակա՞ն թիվը, թե՞ զրոն,

բ) բացասակա՞ն թիվը, թե՞ զրոն,

գ) դրակա՞ն թիվը, թե՞ բացասական։

2) x թիվը դրակա՞ն է, թե՞ բացասական, եթե` 

 ա) x >բացասական 0, բ)դրակա՞ն x < 0:

3) Համեմատե՛ք ամբողջ թվերը.

ա) 0 > –3,      դ) –1 < 1,         է) –13 < 2,

բ) –4 < 2,       ե) 5 > –3,         ը) –1000 < 1,

գ) –3 > –10,   զ) –16 < –12,   թ) 25 > –25։

4) Գրե՛ք որևէ յոթ ամբողջ թվեր, որոնք փոքր են՝ 

ա) 4-ից,2 գ) 6-ից,2 ե) –5-ից,-7 է) 3-ից,1

բ) 0-ից,-1 դ) –1-ից,-3 զ) –10-ից,-12 ը) –3-ից-6

5) Գրե՛ք հետևյալ թվերը` 

ա) աճման կարգով. 31, –1, – 7, –1, 0, –11, 24, 7, – 2 ,–6,

-11,-7,-6,-2,-1,0,7,24,31

բ) նվազման կարգով. –11, –3, –7, 12, 4, –8, –17, –30, 1, 0, 13։

13,12,4,1,0,-3,—8,-11,-17,-30

6) Գտե՛ք այն բոլոր ամբողջ արժեքները, որոնք աստղանիշի 

փոխարեն գրելու դեպքում կստացվի ճիշտ անհավասարություն.

ա) 0 < -1 < 3, գ) –4 < -2 < 3, ե) –14 < -6 < –5,

բ) –4 < -2< 0, դ) –5 < 4 < 5, զ) –28 < -26 < –22։

7) Գրի՛ առեք հետևյալ պնդումները՝ օգտագործելով անհավասարությունների նշանները.

ա) 11-ը մեծ է 0-ից, >գ) –10-ը բացասական թիվ է >

բ) –7-ը փոքր է 0-ից,< դ) 2-ը դրական թիվ է+

8) Գրե՛ք որևէ յոթ ամբողջ թվեր, որոնք մեծ են՝

ա) –3-ից,+5 գ) –7-ից,+6 ե) 2-ից+5, է) –5-ից+4

բ) –6-ից, +3դ) 0-ից+6, զ) 10-ից+14 ը) 5-ից+10

Լրացուցիչ առաջադրանք

>>> Ծանոթացիր Մաթեմատիկական ամսագրի 52-րդ թողարկմանը։

>>> Ընտրիր ֆլեշմոբյան մի խնդիր և պատրաստիր ինքդ նոր տեսանյութ, որտեղ բացատրում ես խնդիրը։

Posted in Մաթեմատիկա, Անհատական պլան

Ամբողջ բացասական թվեր

Տեսական նյութ

Ցանկացած բնական թիվ մեկով մեծ է իրեն նախորդող թվից, այսինքն՝ ստացվում է նրան մեկ գումարելու միջոցով.

1 = 0 + 1, 2 = 1 + 1, 3 = 2 + 1, 4 = 3 + 1, 5 = 4 + 1, …

Հարց է ծագում, իսկ եթե հանենք 1, ի՞նչ կստացվի: Մենք գիտենք, երբ ամենափոքր բնական թվից՝ 1-ից հանենք մեկ կսատանանք 0, իսկ երբ նույն տրամաբանությամբ շարունակենք և հաջորդ քայլում 0-ից հանենք 1 կստանանք այնպիսի թիվ, որն այսուհետ կանվանենք բացասական թիվ: Այսպիսով՝

>> Զրոյից փոքր թվերը կոչվում են բացասական թվեր։ 

>> Զրոյից 1-ով փոքր թիվը նշանակվում է այսպես. –1 (կարդացվում է  «մինուս մեկ»)։ Պարզ է, որ պիտի տեղի ունենա հետևյալ հավասարությունը. –1 = 0 – 1։

>> -1-ը այսպես կոչված ամբողջ բացասական թվերից առաջինն է։ 

>> Հաջորդ ամբողջ բացասական թիվը –2-ն է («մինուս երկու»). այն 1-ով փոքր է –1-ից։
Այսինքն՝ –2 = –1 – 1։
Նրան հաջորդում է – 3 թիվը. –3 = –2 – 1 = –1 – 1 – 1։ Այս գործողությունը` թվից 1-ի հանումը, իհարկե, կարելի է շարունակել` ստանալով նորանոր ամբողջ բացասական թվեր`
–10, –11, …, -1111, … :

Բնական թվերը կոչվում են նաև ամբողջ դրական թվեր։ Այդ պատճառով նրանցից առաջ երբեմն դնում են + նշանը. օրինակ՝ +7 («պլյուս յոթ»), +19 («պլյուս տասնինը»)։

Զրոն ո՛չ բացասական թիվ է, ո՛չ էլ դրական, ինչը ևս մեկ անգամn հաստատում է նրա յուրահատկությունը։

Ամբողջ դրական և բացասական թվերն ու զրոն ունեն ընդհանուր անվանում՝ ամբողջ թվեր։ 

Պատմական ակնարկ
Բացասական թվերն առաջին անգամ հիշատակվում են դեռևս հին չինական «Մաթեմատիկան ինը գրքերում» աշխատության մեջ մոտավորապես 2100 տարի առաջ։ Շատ ավելի ուշ՝ մ. թ. VII դարում, բացասական թվերը սկսեցին օգտագործել հնդիկ մաթեմատիկոսները։ Նրանք տարբեր անվանումներ էին տալիս դրական և բացասական թվերին՝ այդ նպատակի համար օգտագործելով «ունեցվածք» և «պարտք» բառերը։ Բայց դեռ երկար ժամանակ մաթեմատիկոսները, հատկապես Եվրոպայում, կասկածանքով էին վերաբերվում բացասական թվերին։ Բացասական թվերի ճանաչման հարցում մեծ քայլ կատարվեց Ռենե Դեկարտի հռչակավոր «Երկրաչափություն» աշխատության շնորհիվ (1637 թ.), որտեղ տրված էր բացասական թվերը երկրաչափորեն ներկայացնելու եղանակը։

Առաջադրանքներ

1․ Տրված են –5, –3, 12, +5, +10, –2, 0, +4, 312 թվերը: Նրանցից դուրս  գրի՛ր ամբողջ թվերը:

-5,-3,-2,0,+4,+5,+10

2. Բերե՛ք բացասական թվերի օգտագործման օրինակներ։

-3=-1-1-1

3․ Դրական է արդյո՞ք այն ամբողջ թիվը, որը 1-ով մեծ է –1-ից։

0 ն ամբողջ թիվ չէ

4․ Գործածելով + և – նշանները` գրե՛ք. 

 ա) 100 տաքություն +10, գ) 30 ցուրտ-3

 բ) 0-ից 70 ցածր-6, դ) 0-ից 80 բարձր +7:

5․ Մրցամարտից երեք օր առաջ բռնցքամարտիկը սկսեց խստորեն  հետևել իր քաշին և այդ պատճառով ամեն օր կշռվում էր: Առաջին կշռումը ցույց տվեց, որ նա նիհարել է 400 գ-ով, երկրորդը` որ նրա քաշն ավելացել է 300 գ-ով, իսկ երրորդից պարզվեց, որ նրա քաշն 

ավելացել է ևս 200 գ-ով: Այդ երեք օրում բռնցքամարտիկն ավելի թեթև՞, թե՞ ավելի ծանր դարձավ և որքանո՞վ:

400+300+200=900

6․ Բազմահարկ շենքի տակ` առաջին հարկից երկու հարկ ներքև, ավտոկայանատեղ կա: Ո՞ր հարկում է ապրում այն մարդը, որը տուն հասնելու համար ավտոկայանատեղից բարձրանում է 11 հարկ:

9րդ հարկ

7․ Տրված են 15, –6, 58, -534, +10, –1, 0, +100, -717 թվերը: Նրանցից դո՛ւրս  գրեք ամբողջ թվերը:

-717,-534,-6,-1,+10,+100

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

8. 4 խոհարարը 4 ժամում պատրաստում է 4 ղափամա: Քանի՞ ժամում 36 խոհարարը կպատրաստի 36 ղափամա: Խոհարարներից յուրաքանչյուրը իր ջեռոցն ունի:

36 ժամում

9. Ո՞րն է այն ամենափոքր բնական թիվը, որը բաժանվում է 41-ի, իսկ 39-ի բաժանվելիս՝ առաջանում է 24 մնացորդ:

10. Զբոսաշրջիկն իր ուղեկցողին խնդրեց պարզել՝ ստախո՞ս, թե՞ ճշտախոս է հեռվում կանգնած մարդը: Ուղեկցողը վերադարձավ և պատասխանեց՝ «Ասում է, որ ճշտախոս է»: Ստախոս է, թե՞ ճշտախոս է ուղեկցողը:

ստախոս

Posted in Բնագիտություն

Բնագիտություն

  1. Ո՞ր ռեակցիաներն են կոչվում քայքայման ռեակցիա: Ներկայացրե՛ք օրինակներ:
  2. Երբ նյութը փոխակերպվում է մի նոր նյութի ,կոչվում է քիմիական ռեակցիաներ: Օրինակ երկաթի ժանգոտվելը ,որից առաջանում է նոր նյութ և այդ նյութը ժանգը իր հատկություններով տարբերվում է երկաթից:
  3. Ներկայացրե՛ք շատ արագ եւ շատ դանդաղ ընթացող ռեակցիաների օրինակներ:
  4. Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությամբ ջրի տրոհվելը-արագ ռեակցիա
  5. երկաթի ժանգոտումը -դանդաղ ռեակցիա

3. Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությամբ ջուրը տրոհվում է
ջրածնի եւ թթվածնի։ Ի՞նչ քիմիական ռեակցիա է տեղի ունենում։

նութը տրոհվում է երկու բաղադրիչիչ իոնների

Դասարանական 1

Նախագիծ՝ բնագիտական փորձեր.

Շաքարի հալում

Մագնեզիումի և թթվածնի ռեակցիան

Ամոնիումի բիքռոմատի քայքայում

Երկաթի և ծծմբի միացման ռեակցիան

Posted in Մայրենի, Անհատական պլան

Փաստեր Կոմիտասի մասին

1.Հայրը կոշկակար էր,  մայրը՝ գորգագործ

2.Երկուսն էլ բնատուր հրաշալի ձայն ունեին ու սիրում էին երաժշտությունն ու երգը:

3.Երբ Կոմիտասը ծնվեց, մայրը 16 տարեկան էր

4.Կոմիտասը 6 ամսական էր, երբ մահանում է մայրը, իսկ տասը տարեկանում կորցնում է նաև հորը: Կոմիտասին դաստիարակել է հորական տատը: Դասարանցիների պատմելով՝ նիհար ու գունատ տղա էր, խոհեմ ու բարի։ Վատ էր հագնվում: Սողոմոնին հաճախ տեսնում էին լվացքատան սառը քարերին քնած։

5.Հիանալի երգում էր: Քյոթահիայում նրան անվանում էին «Թափառական փոքրիկ երգիչ

6.1881թ. Գևորգ կաթողիկոսի հրահանգով Գևորգ վարդապետը մեկնում է Քյոթահիա՝ մի որբ աշակերտ գտնելու: 20 երեխաների միջից ընտրվում է Սողոմոնը: Հոկտեմբերին մեկնում են Էջմիածին՝ հանդիպելու Կաթողիկոսին: Կաթողիկոսը սկսում է խոսել հայերեն, Սողոմոնը ոչինչ չի հասկանում. Քյոթահիայում հայերեն խոսելն արգելված էր, տղան միայն թուրքերեն գիտեր: Բարկացած կաթողիկոսն ասում է, որ եթե հայերեն չգիտի, ուրեմն այդտեղ անելիք չունի: (Ճեմարանում կրթությունը հայերեն լեզվով էր): Սողոմոնն էլ ասում է. «Ես էլ եկել եմ սովորելու»: Ու երգում է «Լույս Զվարթ» երգը՝ առանց բառերը հասկանալու: Կաթողիկոսը չի կարողանում զսպել արցունքները:

7.ժողովրդական երգերի նրա առաջին՝ «Շար Ակնա ժողովրդական երգերի» հավաքածուն ներառում էր սիրային, հարսանեկան, օրորոցային ու պարային 25 երգ։ Էջմիածնի պահպանողական հոգևորականները չէին թաքցնում իրենց դժգոհությունը, հալածում էին Կոմիտասին և հեգնանքով անվանում «սեր երգող քահանա

8.Երբ Սողոմոնը ձայնագրում էր Էջմիածնի շրջակայքի գյուղերում երգվող երգերը, գյուղացիները նրան տվել էին «Նոտայի Վարդապետ» անունը

9.Մի օր դաշտում քայլելիս լսում է էշի զռոցը: Անմիջապես մի թղթի կտոր է վերցնում և սկսում ձայնագրել ու հանդիմանում է էշին, թե. «Ա՛յ ապուշ, սխալ ես զռում, զռալ էլ չգիտես, այդպես չեն զռա»

10.Սողոմոն Սողոմոնյանը օծվել է 7-րդ դարի նշանավոր բանաստեղծ, շարականների հեղինակ Կոմիտաս կաթողիկոսի անունով

Posted in Անհատական պլան

english

Armenia lies in the highlands surrounding the mountains of Ararat. There is evidence of an early civilisation in Armenia in the Bronze Age and earlier, dating to about 4000 BC. Archaeological surveys in 2010 and 2011 at the Areni-1 cave complex have resulted in the discovery of the world’s earliest known leather shoe,[46] skirt,[47] and wine-producing facility.[48]Armenian soldier of the Achaemenid army, circa 470 BC. Xerxes I tomb relief.

According to the story of Hayk, the legendary founder of Armenia, around 2107 BC Hayk fought against Belus, the Babylonian God of War, at Çavuştepe along the Engil river to establish the very first Armenian state. Historically, this event coincides with the destruction of Akkad by the Gutian dynasty of Sumer in 2115 BC,[49] a time when Hayk may have left with the “more than 300 members of his household” as told in the legend, and also during the beginning of when a Mesopotamian Dark Age was occurring due to the fall of the Akkadian Empire in 2154 BC which may have acted as a backdrop for the events in the legend making him leave Mesopotamia.[50]

Several Bronze Age cultures and states flourished in the area of Greater Armenia, including the Trialeti-Vanadzor cultureHayasa-Azzi, and Mitanni (located in southwestern historical Armenia), all of which are believed to have had Indo-European populations.[51][52][53][54][55][56] The Nairi confederation and its successor, Urartu, successively established their sovereignty over the Armenian Highlands. Each of the aforementioned nations and confederacies participated in the ethnogenesis of the Armenians.[57][58][59][60] A large cuneiform lapidary inscription found in Yerevan established that the modern capital of Armenia was founded in the summer of 782 BC by King Argishti I. Yerevan is the world’s oldest city to have documented the exact date of its foundation.

During the late 6th century BC, the first geographical entity that was called Armenia by neighbouring populations was established under the Orontid Dynasty within the Achaemenid Empire, as part of the latters’ territories. The kingdom became fully sovereign from the sphere of influence of the Seleucid Empire in 190 BC under King Artaxias I and begun the rule of the Artaxiad dynasty. Armenia reached its height between 95 and 66 BC under Tigranes the Great, becoming the most powerful kingdom of its time east of the Roman Republic.The pagan Garni Temple, probably built in the first century, is the only “Greco-Roman colonnaded building” in the post-Soviet states[61]

In the next centuries, Armenia was in the Persian Empire‘s sphere of influence during the reign of Tiridates I, the founder of the Arsacid dynasty of Armenia, which itself was a branch of the Parthian Empire. Throughout its history, the kingdom of Armenia enjoyed both periods of independence and periods of autonomy subject to contemporary empires. Its strategic location between two continents has subjected it to invasions by many peoples, including Assyria (under Ashurbanipal, at around 669–627 BC, the boundaries of Assyria reached as far as Armenia and the Caucasus Mountains),[62] MedesAchaemenid EmpireGreeksParthiansRomansSasanian EmpireByzantine EmpireArabsSeljuk EmpireMongolsOttoman Empire, the successive SafavidAfsharid, and Qajar dynasties of Iran, and the Russians.

Religion in ancient Armenia was historically related to a set of beliefs that, in Persia, led to the emergence of Zoroastrianism. It particularly focused on the worship of Mithra and also included a pantheon of gods such as AramazdVahagnAnahit, and Astghik. The country used the solar Armenian calendar, which consisted of 12 months.

Christianity spread into the country as early as AD 40. Tiridates III of Armenia (238–314) made Christianity the state religion in 301,[63][64] partly, in defiance of the Sasanian Empire, it seems,[65] becoming the first officially Christian state, ten years before the Roman Empire granted Christianity an official toleration under Galerius, and 36 years before Constantine the Great was baptised. Prior to this, during the latter part of the Parthian period, Armenia was a predominantly Zoroastrian country.[65]

After the fall of the Kingdom of Armenia in 428, most of Armenia was incorporated as a marzpanate within the Sasanian Empire. Following the Battle of Avarayr in 451, Christian Armenians maintained their religion and Armenia gained autonomy.

After the Sasanian period (428–636), Armenia emerged as Arminiya, an autonomous principality under the Umayyad Caliphate, reuniting Armenian lands previously taken by the Byzantine Empire as well. The principality was ruled by the Prince of Armenia, and recognised by the Caliph and the Byzantine Emperor. It was part of the administrative division/emirate Arminiya created by the Arabs, which also included parts of Georgia and Caucasian Albania, and had its centre in the Armenian city, Dvin. Arminiya lasted until 884, when it regained its independence from the weakened Abbasid Caliphate under Ashot I of Armenia.[69]

The reemergent Armenian kingdom was ruled by the Bagratuni dynasty and lasted until 1045. In time, several areas of the Bagratid Armenia separated as independent kingdoms and principalities such as the Kingdom of Vaspurakan ruled by the House of Artsruni in the south, Kingdom of Syunik in the east, or Kingdom of Artsakh on the territory of modern Nagorno-Karabakh, while still recognising the supremacy of the Bagratid kings.The Armenian Kingdom of Cilicia, 1198–1375.

In 1045, the Byzantine Empire conquered Bagratid Armenia. Soon, the other Armenian states fell under Byzantine control as well. The Byzantine rule was short lived, as in 1071 the Seljuk Empire defeated the Byzantines and conquered Armenia at the Battle of Manzikert, establishing the Seljuk Empire.[70] To escape death or servitude at the hands of those who had assassinated his relative, Gagik II of Armenia, King of Ani, an Armenian named Ruben I, Prince of Armenia, went with some of his countrymen into the gorges of the Taurus Mountains and then into Tarsus of Cilicia. The Byzantine governor of the palace gave them shelter where the Armenian Kingdom of Cilicia was eventually

established on 6 January 1198 under Leo I, King of Armenia, a descendant of Prince Ruben.

Cilicia was a strong ally of the European Crusaders, and saw itself as a bastion of Christendom in the East. Cilicia’s significance in Armenian history and statehood is also attested by the transfer of the seat of the Catholicos of the Armenian Apostolic Church, the spiritual leader of the Armenian people, to the region.

The Seljuk Empire soon started to collapse. In the early 12th century, Armenian princes of the Zakarid family drove out the Seljuk Turks and established a semi-independent principality in northern and eastern Armenia known as Zakarid Armenia, which lasted under the patronage of the Georgian Kingdom. The Orbelian Dynasty shared control with the Zakarids in various parts of the country, especially in Syunik and Vayots Dzor, while the House of Hasan-Jalalyan controlled provinces of Artsakh and Utik as the Kingdom of Artsakh.

Early Modern era

Further information: Iranian Armenia (1502–1828)Armenians in the Ottoman Empire, and Russian ArmeniaIn 1501–02, most of the Eastern Armenian territories including Yerevan were conquered by the emerging Safavid dynasty of Iran led by Shah Ismail I.

During the 1230s, the Mongol Empire conquered Zakarid Armenia and then the remainder of Armenia. The Mongolian invasions were soon followed by those of other Central Asian tribes, such as the Kara KoyunluTimurid dynasty and Ağ Qoyunlu, which continued from the 13th century until the 15th century. After incessant invasions, each bringing destruction to the country, with time Armenia became weakened.

In the 16th century, the Ottoman Empire and the Safavid dynasty of Iran divided Armenia. From the early 16th century, both Western Armenia and Eastern Armenia fell to the Safavid Empire.[71][72] Owing to the century long Turco-Iranian geopolitical rivalry that would last in Western Asia, significant parts of the region were frequently fought over between the two rivalling empires during the Ottoman–Persian Wars. From the mid 16th century with the Peace of Amasya, and decisively from the first half of the 17th century with the Treaty of Zuhab until the first half of the 19th century,[73] Eastern Armenia was ruled by the successive Safavid, Afsharid and Qajar empires, while Western Armenia remained under Ottoman rule.

From 1604, Abbas I of Iran implemented a “scorched earth” policy in the region to protect his north-western frontier against any invading Ottoman forces, a policy that involved a forced resettlement of masses of Armenians outside of their homelands.[74]Capture of Erivan fortress by Russian troops in 1827 during the Russo-Persian War (1826–28) by Franz Roubaud.

In the 1813 Treaty of Gulistan and the 1828 Treaty of Turkmenchay, following the Russo-Persian War (1804–13) and the Russo-Persian War (1826–28), respectively, the Qajar dynasty of Iran was forced to irrevocably cede Eastern Armenia, consisting of the Erivan and Karabakh Khanates, to Imperial Russia.[75][76] This period is known as Russian Armenia.

While Western Armenia still remained under Ottoman rule, the Armenians were granted considerable autonomy within their own enclaves and lived in relative harmony with other groups in the empire (including the ruling Turks). However, as Christians under a strict Muslim social structure, Armenians faced pervasive discrimination. When they began pushing for more rights within the Ottoman Empire, Sultan Abdul Hamid II, in response, organised state-sponsored massacres against the Armenians between 1894 and 1896, resulting in an estimated death toll of 80,000 to 300,000 people. The Hamidian massacres, as they came to be known, gave Hamid international infamy as the “Red Sultan” or “Bloody Sultan”.[77]

During the 1890s, the Armenian Revolutionary Federation, commonly known as Dashnaktsutyun, became active within the Ottoman Empire with the aim of unifying the various small groups in the empire that were advocating for reform and defending Armenian villages from massacres that were widespread in some of the Armenian-populated areas of the empire. Dashnaktsutyun members also formed Armenian fedayi groups that defended Armenian civilians through armed resistance. The Dashnaks also worked for the wider goal of creating a “free, independent and unified” Armenia, although they sometimes set aside this goal in favour of a more realistic approach, such as advocating autonomy.

The Ottoman Empire began to collapse, and in 1908, the Young Turk Revolution overthrew the government of Sultan Hamid. In April 1909, the Adana massacre occurred in the Adana Vilayet of the Ottoman Empire resulting in the deaths of as many as 20,000–30,000 Armenians. The Armenians living in the empire hoped that the Committee of Union and

Progress would change their second-class status. The Armenian reform package (1914) was presented as a solution by appointing an inspector general over Armenian issues.[78]

World War I and the Armenian genocide

Main article: Armenian genocideArmenian genocide victims in 1915

The outbreak of World War I led to confrontation between the Ottoman Empire and the Russian Empire in the Caucasus and Persian campaigns. The new government in Istanbul began to look on the Armenians with distrust and suspicion, because the Imperial Russian Army contained a contingent of Armenian volunteers. On 24 April 1915, Armenian intellectuals were arrested by Ottoman authorities and, with the Tehcir Law (29 May 1915), eventually a large proportion of Armenians living in Anatolia perished in what has become known as the Armenian genocide.

The genocide was implemented in two phases: the wholesale killing of the able-bodied male population through massacre and subjection of army conscripts to forced labour, followed by the deportation of women, children, the elderly and infirm on death marches leading to the Syrian desert. Driven forward by military escorts, the deportees were deprived of food and water and subjected to periodic robbery, rape, and massacre.[79][80] There was local Armenian resistance in the region, developed against the activities of the Ottoman Empire. The events of 1915 to 1917 are regarded by Armenians and the vast majority of Western historians to have been state-sponsored mass killings, or genocide.[81]

Turkish authorities deny the genocide took place to this day. The Armenian Genocide is acknowledged to have been one of the first modern genocides.[82][83] According to the research conducted by Arnold J. Toynbee, an estimated 600,000 Armenians died during deportation from 1915 to 1916. This figure, however, accounts for solely the first year of the Genocide and does not take into account those who died or were killed after the report was compiled on 24 May 1916.[84] The International Association of Genocide Scholars places

the death toll at “more than a million”.[85] The total number of people killed has been most widely estimated at between 1 and 1.5 million.[86]

Armenia and the Armenian diaspora have been campaigning for official recognition of the events as genocide for over 30 years. These events are traditionally commemorated yearly on 24 April, the Armenian Martyr Day, or the Day of the Armenian genocide.[citation needed]

First Republic of Armenia

Main article: First Republic of Armenia  Territory held by Armenia and the Karabakh Council at some point  Area given to Armenia by the Treaty of Sèvres, which was never entered into force.[87]The Government house of the First Republic of Armenia (1918–1920).

Although the Russian Caucasus Army of Imperial forces commanded by Nikolai Yudenich and Armenians in volunteer units and Armenian militia led by Andranik Ozanian and Tovmas Nazarbekian succeeded in gaining most of Ottoman Armenia during World War I, their gains were lost with the Bolshevik Revolution of 1917.[citation needed] At the time, Russian-controlled Eastern Armenia, Georgia, and Azerbaijan attempted to bond together in the Transcaucasian Democratic Federative Republic. This federation, however, lasted from only February to May 1918, when all three parties decided to dissolve it. As a result, the Dashnaktsutyun government of Eastern Armenia declared its independence on 28 May as the First Republic of Armenia under the leadership of Aram Manukian.

The First Republic’s short-lived independence was fraught with war, territorial disputes, and a mass influx of refugees from Ottoman Armenia, bringing with them disease and starvation. The Entente Powers sought to help the newly founded Armenian state through relief funds and other forms of support.

At the end of the war, the victorious powers sought to divide up the Ottoman Empire. Signed between the Allied and Associated Powers and Ottoman Empire at Sèvres on 10 August 1920, the Treaty of Sèvres promised to maintain the existence of the Armenian republic and to attach the former territories of Ottoman Armenia to it. Because the new borders of Armenia were to be drawn by United States President Woodrow Wilson, Ottoman Armenia was also referred to as “Wilsonian Armenia“. In addition, just days prior, on 5 August 1920, Mihran Damadian of the Armenian National Union, the de facto Armenian administration in Cilicia, declared the independence of Cilicia as an Armenian autonomous republic under French protectorate.[88]

There was even consideration of making Armenia a mandate under the protection of the United States. The treaty, however, was rejected by the Turkish National Movement, and never came into effect. The movement used the treaty as the occasion to declare itself the rightful government of Turkey, replacing the monarchy based in Istanbul with a republic based in Ankara.Advance of the 11th Red Army into the city of Yerevan.

In 1920, Turkish nationalist forces invaded the fledgling Armenian republic from the east. Turkish forces under the command of Kazım Karabekir captured Armenian territories that Russia had annexed in the aftermath of the 1877–1878 Russo-Turkish War and occupied the old city of Alexandropol (present-day Gyumri). The violent conflict finally concluded with the Treaty of

Alexandropol on 2 December 1920. The treaty forced Armenia to disarm most of its military forces, cede all former Ottoman territory granted to it by the Treaty of Sèvres, and to give up all the “Wilsonian Armenia” granted to it at the Sèvres treaty. Simultaneously, the Soviet Eleventh Army, under the command of Grigoriy Ordzhonikidze, invaded Armenia at Karavansarai (present-day Ijevan) on 29 November. By 4 December, Ordzhonikidze’s forces entered Yerevan and the short-lived Armenian republic collapsed.

After the fall of the republic, the February Uprising soon took place in 1921, and led to the establishment of the Republic of Mountainous Armenia by Armenian forces under command of Garegin Nzhdeh on 26 April, which fought off both Soviet and Turkish intrusions in the Zangezur region of southern Armenia. After Soviet agreements to include the Syunik Province in Armenia’s borders, the rebellion ended and the Red Army took control of the region on 13 July.

Armenian SSR

Main article: Armenian Soviet Socialist RepublicThe coat of arms of Soviet Armenia depicting Mount Ararat in the centre.

Armenia was annexed by the Red Army and along with Georgia and Azerbaijan, was incorporated into the Union of Soviet Socialist Republics as part of the Transcaucasian SFSR (TSFSR) on 4 March 1922.[89][90] With this annexation, the Treaty of Alexandropol was superseded by the Turkish-Soviet Treaty of Kars. In the agreement, Turkey allowed the Soviet Union to assume control over Adjara with the port city of Batumi in return for sovereignty over the cities of KarsArdahan, and Iğdır, all of which were part of Russian Armenia.[89][90]

The TSFSR existed from 1922 to 1936, when it was divided up into three separate entities (Armenian SSRAzerbaijan SSR, and Georgian SSR). Armenians enjoyed a period of relative stability within USSR. They received medicine, food, and other provisions from Moscow, and

communist rule proved to be a soothing balm in contrast to the turbulent final years of the Ottoman Empire. The situation was difficult for the church, which struggled with secular policies of USSR. After the death of Vladimir Lenin and events occurred during Russian Civil WarJoseph Stalin became the general secretary of the CPSU, the most powerful position in the USSR of the time.[91]

Armenia was not the scene of any battles in World War II. An estimated 500,000 Armenians (nearly a third of the population) served in the Red Army during the war, and 175,000 died.[92]

It is claimed that the freedom index in the region had seen an improvement after the death of Joseph Stalin in 1953 and the emergence of Nikita Khrushchev as the new general secretary of the CPSU. Soon, life in Armenia’s SSR began to see rapid improvement. The church, which was limited during the secretaryship of Stalin, was revived when Catholicos Vazgen I assumed the duties of his office in 1955. In 1967, a memorial to the victims of the Armenian genocide was built at the Tsitsernakaberd hill above the Hrazdan gorge in Yerevan. This occurred after mass demonstrations took place on the tragic event’s fiftieth anniversary in 1965.Armenians gather at Theater Square in central Yerevan to claim unification of Nagorno-Karabakh Autonomous Oblast with the Armenian SSR.

During the Gorbachev era of the 1980s, with the reforms of Glasnost and Perestroika, Armenians began to demand better environmental care for their country, opposing the pollution that Soviet-built factories brought. Tensions also developed between Soviet Azerbaijan and its autonomous district of Nagorno-Karabakh, a majority-Armenian region. About 484,000 Armenians lived in Azerbaijan in 1970.[93] The Armenians of Karabakh demanded unification with Soviet Armenia. Peaceful protests in Armenia supporting the Karabakh Armenians were met with anti-Armenian pogroms in Azerbaijan, such as the one in Sumgait, which was followed by anti-Azerbaijani violence in Armenia.[94]

Compounding Armenia’s problems was a devastating earthquake in 1988 with a moment magnitude of 7.2.[95]

Gorbachev’s inability to alleviate any of Armenia’s problems created disillusionment among the Armenians and fed a growing hunger for independence. In May 1990, the New Armenian Army (NAA) was established, serving as a defence force separate from the Soviet Red Army. Clashes soon broke out between the NAA and Soviet Internal Security Forces (MVD) troops based in Yerevan when Armenians decided to commemorate the establishment of the 1918 First Republic of Armenia. The violence resulted in the deaths of five Armenians killed in a shootout with the MVD at the railway station. Witnesses there claimed that the MVD used excessive force and that they had instigated the fighting.

Further firefights between Armenian militiamen and Soviet troops occurred in Sovetashen, near the capital and resulted in the deaths of over 26 people, mostly Armenians. The pogrom of Armenians in Baku in January 1990 forced almost all of the 200,000 Armenians in the Azerbaijani capital Baku to flee to Armenia.[96] On 23 August 1990, Armenia declared its sovereignty on its territory. On 17 March 1991, Armenia, along with the Baltic states, Georgia and Moldova, boycotted a nationwide referendum in which 78% of all voters voted for the retention of the Soviet Union in a reformed form.[97]

Restoration of independence

Main article: History of Armenia § Independent Armenia (1991-today)Armenian soldiers in 2008, during the ongoing and unresolved Nagorno-Karabakh conflict.

On 21 September 1991, Armenia officially declared its statehood after the failed August coup in Moscow, RSFSRLevon Ter-Petrosyan was popularly elected the first President of the newly independent Republic of Armenia on 16 October 1991. He had risen to prominence by leading the Karabakh movement for the unification of the Armenian-populated Nagorno-Karabakh.[98] On 26 December 1991, the Soviet Union ceased to exist and Armenia’s independence was recognised.

Ter-Petrosyan led Armenia alongside Defense Minister Vazgen Sargsyan through the First Nagorno-Karabakh War with neighbouring Azerbaijan. The initial post-Soviet years were marred by economic difficulties, which had their roots early in the Karabakh conflict when the Azerbaijani Popular Front managed to pressure the Azerbaijan SSR to instigate a railway and air blockade against Armenia. This move effectively crippled Armenia’s economy as 85% of its cargo and goods arrived through rail traffic.[98] In 1993, Turkey joined the blockade

against Armenia in support of Azerbaijan.[99]21 September 2011 parade in Yerevan, marking the 20th anniversary of Armenia’s re-independence.

The Karabakh war ended after a Russian-brokered cease-fire was put in place in 1994. The war was a success for the Karabakh Armenian forces who managed to capture 16% of Azerbaijan’s internationally recognised territory including Nagorno-Karabakh itself.[100] The Armenian backed forces remained in control of practically all of that territory until 2020. The economies of both Armenia and Azerbaijan have been hurt in the absence of a complete resolution and Armenia’s borders with Turkey and Azerbaijan remain closed. By the time both Azerbaijan and Armenia had finally agreed to a ceasefire in 1994, an estimated 30,000 people had been killed and over a million had been displaced.[101] Several thousand were killed in the later 2020 Karabakh war.

Modern-day Armenia

In the 21st century Armenia faces many hardships. It has made a full switch to a market economy. One study ranks it the 41st most “economically free” nation in the world, as of 2014.[102] Its relations with Europe, the Arab League, and the Commonwealth of Independent States have allowed Armenia to increase trade.[103][104] Gas, oil, and other supplies come through two vital routes: Iran and Georgia. As of 2016, Armenia maintained cordial relations with both countries.[105][needs update]

The 2018 Armenian Revolution was a series of anti-government protests in Armenia from April to May 2018 staged by various political and civil groups led by a member of the Armenian parliament — Nikol Pashinyan (head of the Civil Contract party). Protests and marches took place initially in response to Serzh Sargsyan’s third consecutive term as President of Armenia and later against the Republican Party controlled government in general. Pashinyan declared it[clarification needed] a “velvet revolution.”[106]

In March 2018, Armenian parliament elected Armen Sarksyan as the new President of Armenia. The controversial constitutional reform to reduce presidential power was implemented, while the authority of the prime minister was strengthened.[107] In May 2018, parliament elected opposition leader Nikol Pashinyan as the new prime minister. His predecessor Serzh Sargsyan resigned two weeks earlier following widespread anti-government demonstrations.[108]

On 27 September 2020, a full-scale war erupted due to the unresolved Nagorno-Karabakh conflict.[109] Both the armed forces of Armenia and Azerbaijan reported military and civilian casualties.[110] The Nagorno-Karabakh ceasefire agreement to end the six-week war between Armenia and Azerbaijan was seen by many as Armenia’s defeat and capitulation.[111]

Geography

Main article: Geography of Armenia

Armenia is a landlocked country in the geopolitical Transcaucasus (South Caucasus) region, that is located in the Southern Caucasus Mountains and their lowlands between the Black Sea and Caspian Sea, and northeast of the Armenian Highlands. Located in Western Asia,[112][15] on the Armenian Highlands, it is bordered by Turkey to the west, Georgia to the north, the Lachin corridor which is a part of Lachin District that is under the control of a Russian peacekeeping force and Azerbaijan proper to the east, and Iran and Azerbaijan’s exclave of Nakhchivan to the south.[17] Armenia lies between latitudes 38° and 42° N, and meridians 43° and 47° E. It contains two terrestrial ecoregions: Caucasus mixed forests and Eastern Anatolian montane steppe.[113]

Topography

Armenia’s mountainous and volcanic topography.

Armenia has a territorial area of 29,743 square kilometres (11,484 sq mi). The terrain is mostly mountainous, with fast flowing rivers, and few forests. The land rises to 4,090 metres (13,419 feet) above sea level at Mount Aragats, and no point is below 390 metres (1,280 ft) above sea level.[114] Average elevation of the country area is 10th highest in the world and it has 85.9% mountain area, more than Switzerland or Nepal.[115]Mount Ararat

Mount Ararat, which was historically part of Armenia, is the highest mountain in the region at 5,137 meters (16,854 feet). Now located in Turkey, but clearly visible from Armenia, it is regarded by the Armenians as a symbol of their land. Because of this, the mountain is present

Posted in Անհատական պլան

Дополнительные задания в классе

  1. В каждом из рядов вычеркни слово, которое по смыслу не подходит к остальным:

Портфель, карандаш, ручка, фломастер, мел.

Лес, волк, медведь, корова, заяц.

Дорога, улица, шоссе, тротуар, пол.

Кошка, письмо, полотенце, слива, быстрый.

Стол, комната, садовая скамейка, стул, книжный шкаф.

  1. Замени выделенную букву в слове другой, чтобы получилось новое слово:
Posted in Մայրենի

Գործնական քերականություն

  1. Բառերն այբբենական կարգով դասավորի´ր:

Դափնեվարդ, դժոխք, դաշույն, դոդդոջուն, դադար, դարձյալ, դաղձ, դաշունահար, դողէրոցք, դդում, դյութել, դժվարըմբռնելի, դարպասապահ, դղրդյուն:

Դադար, դաղձ , դաշույն , դաշունահար ,դարձյալ, դարպասապահ ,դափնեվարդ, դդում , դժոխք, դժվարըմբռնելի , դղրդյուն , դյութել , դողէրոցք , դոդդոջուն :

2. Այբբենական կարգով դասավորի՛ր.

ա) ուսուցիչներիդ անունները

Անի,Արևիկ,Էմմա,Լարետ,Լուիզա,Լուսինե,Նունե,Ստելլա,Տաթևիկ

բ) դպրոցում գործածվող առարկաների անունները

Անգլերեն,Բնագիտություն,Երգ,Մաթեմատիկա,Մայրենի,Պատմություն,Պար,Ռուսերեն

գ) անուններն այն առարկաների, որոնք կուզենայիր ունենալ

Քիմիա,Ֆիզիկա

3․ Տրված բառերի մեջ մտնող հնչյունները գրի՛ր (փակագծում տրված է, թե քանի հնչյուն կա):

Օրինակ՝

եղևնի (7) — յ, ե, ղ, ե, վ, ն, ի:

Տաթև (5)-տ,ա,թ,է,վ, ամենաերկար (11)-ա,մ,ե,ն,ա,յ,ե,ր,կ,ա,ր երերալ(7)-յ,ե,ր,ե,ր,ա,լ, որևէ (6)-վ,ո,ր,ե,վ,է երանգավորել (12)-յ,ե,ր,ա,ն,գ,ա,վ,ո,ր,ե,լ, ոսկոր (6)-վ,ո,ս,կ,ո,ր, անողնաշար (9)ա,ն,ո,ղ,ն,ա,շ,ա,ր, ամենաողորմելի (14)-ա,մ,ե,ն,ա,վ,ո,ղ,ո,ր,մ,ե,լ,ի:

4․Հաշվի՛ր, թե տրված բառերի մեջ քանի տառ, քանի հնչյուն կա:

Օրինակ՝

երկրպագու — 8 տառ, 9 հնչյուն:

Չնաշխարհիկ- 10տառ,9 հնչյուն

սերկևիլ-7 տառ,8 հնչյուն

շնորհակալ-9 տառ,8 հնչյուն

եռատերև-7 տառ,9-հնչյուն

քարայր-7 տառ,7 հնչյուն

Եվրոպա-7 տառ,8 հնչյուն

5․Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Քո չքնաղ ծաղկի բույրն է ինձ այստեղ բերել: (բույր, բյուր)

Անթիվ ու բյուր են աստղերը: (բույր, բյուր)

Ասիա երբևէ կհանգստանա՞ պատերազմներից: (Ասիա, Ասյա)

Ասյան երբևէ կհանգստանա՞ իրեն այդքա՜ն հուզող մտքից: (Ասիա, Ասյա)

Սոֆիան գեղեցիկ ու հյուրընկալ քաղաք է: (Սոֆիա, Սոֆյա)

Սոֆյան գեղեցիկ ու նրբանկատ աղջիկ է: (Սոֆիա, Սոֆյա)

6․ Մի բառով գրի՛ր:

ա) Ո՞վ է, որ սովորում է դպրոցում: Այդպես կոչում են նաև նրան, ով որևէ արհեստ է սովորում: Աշակերտ

բ) Ո՞վ է, որ ղեկավարում ու ցուցմունքներ է տալիս, ով առաջին դիրքն է գրավում ու իշխում է: Այսպես են կոչում նաև նրան, ով ճանապարհ է ցույց տալիս, առաջնորդում է:

Ոստիկան

գ) Ինչպե՞ս է կոչվում շինության ուղղահայաց մասը, որ ծառայում է շենքը մասերի բաժանող միջնորմ: Դա նաև բարձր պատնեշ է, պարիսպ:

Դարպաս

դ) Ինչպե՞ս է կոչվում այն հասկացությունը, որով արտահայտում ենք իրերի, երևույթների և իրադարձությունների տևողությունը: Դա չափվում է դարերով, տարիներով, ամիսներով, շաբաթներով, օրերով, ժամերով և այլն:

Ժամանակ

ե) Ո՞վ է այն պաշտոնական անձը, որը վարում է դատավարությունը և գործի մասին դատավճիռ կամ որոշում է ընդունում:

Դատավոր

զ) Ինչպե՞ս է կոչվում այն հասկացությունը, որով արտահայտվում է գիտակցության մեջ անցյալի տպավորությունները պահելու և վերականգնելու կարողությունը:

Հիշողություն

7․ Նախադասության ընգծված բառը փոխարինի՛ր տրվածներից մեկով:

Միտք, դեպք, մրցում, պետություն, վիճակ:

Ձեր պետության մեջ այդպիսի բաներ չպիտի լինեին:

Դեպքի մասին շատ ուշ իմացավ:

Վիճակը այնքան լարված էր, որ վախենում էր ընկերներին կորցնելուց:

Այդպիսի միտք չեմ ունեցել:

Մրցում կազմակերպելիս ինձ էլ տեղյակ պահի՛ր:

8․ Տրված բառերն ըստ հոմանիշության բաժանի՛ր հինգ խմբի:

Խոշոր, երկերեսանի, առատ, մեծահռչակ, կեղծավոր, պտղաբեր, երեսպաշտ, վիթխարի, արգավանդ, նշանավոր, շողոքորթ, հանրածանոթ, ահռելի, մեծ, բեղուն, երևելի, խայտաբղետ, ականավոր, բերրի, աժդահա, չալպտուրիկ, բարեբեր, հանրաճանաչ, հսկա, անվանի:

1.Խոշոր,առատ,ահռելի,մեծ,աժդահա,,հսկա

2.Երկերեսանի,կեղծավոր,երեսպաշտ,խողոքորթ,

3.Մեծահռչակ,նշանավոր,հանրածանոթ,երևելի,ականավոր,հանրաճանաչ,անվանի

4.Պտղաբեր,արգավանդ,բեղուն,խայտաբղետ,բերրի,չալպտուրիկ,բարեբեր

5.Վիթխարի,

9․ Գրի՛ր տրված բառերի նույնարմատ հականիշները:

Օրինակ՝

կարևոր — անկարևոր

ընդմիջումներով — անընդմեջ:

Գեղեցիկ-տգեղ , հաճելի-տհաճ, մարդկային-անմարդկային, գիտուն-տգետ, դուրեկան-անդուր, ուշադիր-անուշդիր, արժանի-անարժան, թևավոր-անթև, ախորժելի-անախորժելի, գունեղ-անգույն, բնական-անբնական, խելոք-չարաճճի, կարևոր-անկարևոր, լուրջ-անլուրջ, անամպ-ամպոտ, տեղյակ-անտեղյակ, լուսավոր-մութ, գերակշռել-թերակշռել, խոսուն-անխոս։

10․ Առածները լրացրո՛ւ ընդգծված բառերի հականիշներով:

Չկա չարիք առանց բարիք:

Ջրի բերածը ջուրը տարած:

Տերովին տերն է պահել, անտերին գայլն է կերել:

Մտնելուց առաջ միտք արա, թե ոնց դուրս գաս:

Ինչքան գետնի երեսն է, յոթ էնքան գետնի տակն է: