Posted in Բնագիտություն

Մարմինների էլեկտականացում 2

1. Որտեղի՞ց է առաջացել «էլեկտրական» բառը:

Էլեկտրոն բառի ծագումը Հին հունաստանի գիտնակաները նկատել էին որ սաթը ( Երկրի վրա միլիոնավոր տարիներ առաջ աճած փշատերև ծառերի քարացած խեժն է ) բրդով շփելիս ձեռք է բերում փոշեհատիկներ, թելիկներ… Հույները սաթն անվանում էին «ἤλεκτρον» «Էլեկտրոն», որից ել առաջացել է «Էլեկտրականություն» բառը։ Այդպիսով շփման հետևանքով մարմինները ձեռք են բերում նոր հատկություններ։

2. Ներկայացրե՛ք էլեկտրական երեւույթների օրինակներ:

Էլեկտրական լամպի վառվելը, կայծակը, էլեկտրական հարիչի աշխատանքը։ 

3. Ո՞ր լիցքն են անվանում դրական, ո՞րը` բացասական:

Թղթի և ապակու շփումից ստանում ենք դրական լիցքեր իսկ երբ բուրդն ու ռեզինն են շփում` բացասական լիցք։

4. Ինչպե՞ս են փոխազդում նույն նշանի լիցքերը, հակառակ նշանի լիցքերը:

Նույն նշան ունեցող լիցքերը իրար հետ փոխազդում են վանողության ուժով: Հակառակ նշաններ ունեցող լիցքերը իրար ձգում են։

5. Միմյանց հետ շփվելիս միայն մի՞ մարմինն է էլեկտրականանում, թե՞ երկուսն էլ:

Միան մեկը

Posted in Բնագիտություն

Մարմինների էլեկտրականացում

  • Ե՞րբ է մարմինը համարվում էլեկտրականացված:

Այն մարմինը, որը շփելուց հետո ձգում է այլ մարմիններ կոչվում է էլեկտրականացում։

  • Ո՞ր էլեկտրական լիցքերն են անվանում դրական, եւ որո՞նք՝ բացասական։ 

Թղթի և ապակու շփումից ստանում ենք դրական լիցքեր իսկ երբ բուրդն ու ռեզինն են շփում` բացասական լիցք։

  • Էլեկտրացույցի թերթիկները լիցքավորվելիս ինչո՞ւ են վանում միմյանց:

Պարզ կառուցվածք ունեցող էլեկտրացույցը կազմված է ձողից և դրան փակցված թերթիկներից։ Երբ էլեկտրականացած մարմինը հպում են ձողին, դրանից լիցքերը ձողով հաղորդվում են թերթիկներին, որոնք, նույն լիցքերով լիցքավորվելով, վանվում և հեռանում են միմյանցից։

  • Ինչպե՞ս են պարզում մարմինների էլեկտրականացված լինելը։

Մարմինների էլեկտրականացված լինելը պարզում են էլեկտրացույցի միջոցով։

Posted in Բնագիտություն

Ջերմային էներգիայի աղբյուրները

  1. Ինչո՞ւ է կյանքի համար անհրաժեշտ ջերմային էներգիան։

    Ջերմությունը կյանքին անրաժեշտ է պայմաններից։ Ջերմության գլխավոր այղբյուրն Արեգակն է։ Թեպետ Արեգակն ու Երկիրը իրարից անջատված են դատարկ տարածությամբ, սակայն դա չի խանգարում, որ Արեգակի ջերմությունը հասնի Երկիր։ Արեգակի ջերմային էներգիան տեղափոխվում է ճառագայթմամբ։ Մարդը տարբեր նպատակններով ջերմությունը ստանալու համար օգտագործում է այսպիսի վառելանյութեր, ինչպիսիք են նավթը, բնական գազը, քարածուխը, փայտը, և այլն։
  1. Ինչո՞ւ է Արեգակը համարվում Երկրի վրա կյանքի եւ ջերմության գլխա­վոր աղբյուրը։

    Թեպետ Արեգակն ու Երկիրը իրարից անջատված են դատարկ տարածությամբ, սակայն դա չի խանգարում, որ Արեգակի ջերմությունը հասնի Երկիր։ Արեգակի ջերմային էներգիան տեղափոխվում է ճառագայթմամբ։
  2. Վառելանյութի ի՞նչ տեսակներ գիտեք։

    Ածուխ, բենզին, բնական գազ, կերոսին, ավթ, ջրածին, տորֆ։
  3. Մտածե՛ք կա՞ն արդյոք Երկրի ընդերքում ջերմային էներգիայի այլ աղբյուրներ:

Անսպառ

Posted in Բնագիտություն

Ջերմային երևույթների բազմազնությունը

Ի՞նչ ջերմային երեւույթներ գիտեք։

Մարմնի փոփոխությունը, հալումը և պնդացումը, տաքանալը և սառելը, հեղուկի գոլորշիացումը ու խտացումը։

Ի՞նչ փորձերով կարող եք ցույց տալ տաքացման ժամանակ գազերի ըն­դարձակումը։

Կարելի է շշի փականի վրա փուչիկ ամրացնել: Շիշը փոքր-ինչ տաքացնելուց փուչիկի չափերը կմեծանան:

Ինչո՞ւ է գազօջախի վրա տաքանալիս բերնեբերան լցված թեյնիկից ջու­րը թափվում։

Բերնեբերան լցված թեյնիկի ջուրը տաքացնելիս հեղուկի ջեմային ընդարձակման հետևանքով ջուրը սկսում է թափվել։

Ի՞նչ փորձով կարող եք ցույց տալ պինդ մարմինների ջերմային ընդար­ձակումը։

Վեցնենք պողպատայա ղակ և գնդիկ, որն կանցնի օղակի միջով, սակայն տրամագիծը չընչին փոքր լինի օղակի տրամագճծից։ Օղակը ամրացրեք ամրակալանի թաթիկին, իսկ գնդակը տաքացրեք սպիրտոցի բացի վրա։ Տաքացրած գնդակը օղակի միջով ալևս չի անցնում։ Դա վկայում է այն մասին, որ տաքանալիս պինդ մարմինը ևս ընդարձակվում է։

Ո՞ր երեւույթներն են կոչվում հալում եւ պնդացում։

Հալումը նյութի անցնում է պինդ վիճակից հեղուկ վիճակի։

Ուշ աշնանը, երբ սկսում են սառնամանիքները, ջուրը հեղուկ վիճակից վերածվում է պինդ (սառույց) վիճակի։

Պնդացումը նյութի անցնում է հեղուկ վիճակից պինդ վիճակի։

Հալման և պնդացման երևույթները հնուց ի վեր օգտագործվում են աշխատանքի գործիքներ, զենքր, հուշարձաններ, զարդեր և այլ իրեր պատրաստելու համար։

Ո՞ր մեծությունն է կոչվում եռման ջերմաստիճան։

Այն ջերմաստիճանը, որում հեղուկը եռում է կոչվում է եռման ջերմաստիճան։

Ո՞ր երեւույթներն են կոչվում գոլորշացում եւ խտացում։

Նյութի անցումը հեղուկ վիճակից գազային վիճակի կոչվում է գոլորշացում, հակառակ անցումը ՝ գազային վիճակից հեղուկ վիճակի կոչվում է խտացում։

Posted in Բնագիտություն

Ջերմային հավասարակշռություն եւ ջերմաստիճան:

  1. Ի՞նչ է ցույց տալիս մարմնի ջերմաստիճանը:

Մարմնի ջերմաստիճանը ցույց է տալիս մարմնի տաք կամ սառը լիննելը։

2․ Ինչպե՞ս է կոչվում ջերմաստիճան չափող սարքը:

Ջերմաչափ

3․ Ի՞նչ կառուցվածք ունեն սնդիկային ջերմաչափները:

Սնդիկային ջերմաչափի մեջ կա սնդիկ և այն միակ մետաղն է, որը գտնվում է հեղուկ վիճակում։

4․ Բժշկական ջերմաչափն ինչո՞վ է տարբերվում սովորական ջերմա
չափից:

Սովորական ջերմաչափով չափում են օդի ջերմաստիճանը, իսկ բժշկականով` մարմնի։

5. Ո՞րն է բնության մեջ հանդիպող ամենացածր ջերմաստիճանը:

–273C°

6. *Չափե՛ք ձեր ընտանիքի անդամների ջերմաստիճանը եւ համեմատե՛ք միմյանց հետ։

Ես-36,5
Մայրիկ-36,6
Հայրիկ-36,7
Լևոն-36,4
Նենսի-36,5

Ամենաբարձր ջերմաստիճանը հայրիկի մոտ է։

Posted in Բնագիտություն

Ինքնաստգում

1.Ինչպե՞ս է որոշվում աշխատանքի մեծությունը:

Կատարված աշխատանքի մեծությունը կախված է ինչպես մարմնի վրա կիրառված ուժի մեծությունից, այնպես էլ ուժի ազդեցությամբ մարմնի անցած ճանհապարի երկարությունից։

2.Էներգիայի ի՞նչ տեսակներ գիտեք:

Մեխանիկական էներգիա, ջերմային էներգիա, էլեկտրական էներգիա, քիմիական էներգիա, ատոմային էներգիա, արեգակնային էներգիա:

3.Օրգանական նյութերի քայքայման ժամանակ անջատվող էներգիան ինչո՞ւ է կոչվում քիմիական:

Քանի որ պրոցեսը քիմիական է:

4.Արագության չափման ի՞նչ միավորներ են ձեզ հայտնի:

կմ, մ, կմ/ժ, մ/վ

5.Մարմինների ձեւափոխության ո՞ր տեսակի դեպքում է առաջանում առաձ­գականության ուժը:

Երբ մարմինը հետ է գալիս իր նախնական ձևին:

6.Ուժի չափման ի՞նչ միավորներ են ձեզ հայտնի: Արդյո՞ք այդ նույն միավոր­ ներով է չափվում մարմի կշիռը:

Նյուտոն – Ն
Կիլոնյուտոն – կՆ

7. Ընտրե՛ք ճիշտ պնդումերը:

1. Մեխանիկական աշխատանք կատարվում է միայն այն ժամանակ, երբ մարմինը շարժվում է իր վրա կիրառված ուժի ազդեցությամբ։

այո

2. Կատարված աշխատանքի մեծությունը կախված է ինչպես մարմնի վրա կիրառված ուժի մեծությունից, այնպես էլ ուժի ազդեցությամբ մարմնի անցած ճանապարհի երկարությունից։

այո

3. Երկրի վրա կյանքի գոյությունը պայմանավորված է միայն արեգակ­ նային էներգիայով։

ոչ

4. Կենդանի օրգանիզմների համար օրգանական նյութերը էներգիայի աղբյուր են: 

ոչ

8. Լրացրե՛ք նախադասությունները:

1. Էներգիան բնութագրում է մարմնի ուժի հնարավորությունը։

2. Մարմինների հնարավոր փոխազդեցության կամ նրանց շարժմամբպայմանավորված էներգիան անվանում են Ջոուլ ։

3. Ի պատիվ անգլիացի գիտնական Ջոուլի աշխատանքի միավորը կոչվում է Ջ :


___________________________________

9. Լուծե՛ք խնդիրները:

ա) Որքա՞ն ճանապարհ կանցնի շնաձուկը 2 ժամում, եթե ընթանա 50 կմ/ժ արագությամբ:

2×50=100

S=VxT

բ) Որքա՞ն ժամանակում ինքնաթիռը կթռչի Երեւանից Հռոմ, եթե այդ քաղաքների միջեւ օդուղու երկարությունը 3600 կմ է, իսկ ինքնաթիռի արագությունը` 800 կմ/ժ:

3600:800=4.5

T=S:V

Posted in Բնագիտություն

 Նոյեմբերի 29-ից դեկտեմբերի 2

Էներգիան և կենդանի օրգանիզմները

1. Ի՞նչ դեր ունի էներգիան կենդանի օրգանիզմներում:

Կանաչ բույսերում և որոշ միկրոօրգանիզմներում օրգանական նյութերն առաջանում են լուսասինթեզի ընթացքում, որի համար անհրաժեշտ են Արեգակի էներգիան, ածխաթթու գազ և ջուր:

2. Որտեղի՞ց են կենդանի օրգանիզմներն էներգիան ստանում:

Բոլոր կենդանի օրգանիզմներն իրենց անհրաժեշտ էներգիան հիմնականում ստանում են Արեգակից։

3. Ո՞ր կենդանի օրգանիզմներում է կլանվում արեգակնային էներգիան:

Արեգակնային էներգիան կլանում են բուսական օրգանիզմները։

4. Ներկայացրե՛ք կենդանի օրգանիզմների օրինակներ, որոնք լույս
են արձակում:

Մեդուզան, լուսատիտիկը և կաղամարը։

5. Ինչպե՞ս եք պատկերացնում սննդային կապերը կենդանի օրգանիզմների միջեւ:

Կանաչ բույսերը և բակտերիաների մի մասը ստեղծում են օրգանական նյութեր, իսկ մյուս կենդանի օրգանիզմները սնվում են այդ պատրաստի նյութերով:

Տարբեր կենդանի օրգանիզմների միջև նման փոխազդեցությունները կոչվում են սննդային կապեր, որոնց իմացությամբ կազմվում են սննդային շղթաներ:

6. Կարո՞ղ եք պնդել, որ կյանքը պարտական է Արեգակին: Ինչո՞ւ:

Կարող ենք ասել, որ մեր մոլորակի վրա կյանքը պարտական է Արեգակին և անմիջականորեն կախված է այդ լուսատուից:

7. Շրջակա միջավայրի բույսերի եւ կենդանիների միջեւ սննդային կապերի ի՞նչ օրինակներ գիտեք: Նկարագրե՛ք:

Օրինակ երբ մենք ուտում ենք միրգ կամ բանջարեղեն մեր օրգանիզմ են անցնում վիտամիններ։

Լուծել խնդիրը.

1 * Ինքնաթիռը շարժվում է 104 կմ/ժ արագությամբ: Ի՞նչ ճանապարհ կանցնի ինքնաթիռը 3ժ -ում: 

S = ? կմ
V = 104 կմ/ժ
t = 3 ժ
S = V × t
104 × 3 = 312

Պատասխան` 312 կմ։

2 * Բեռը տեղափոխելու համար տղան կիրառել է 231 Ն ուժ, անցնել 2 մ ճանապարհ: Հաշվել կատարած աշխատանքը:

A = ? Ջ
F = 231 Ն
S = 2 մ
A = F × S
231 × 2 = 462 Ջ

Պատասխան` 462 Ջ։

Posted in Բնագիտություն

Էներգիայի տեսակներ և փոխակերպումներ

  1. Էներգիայի ի՞նչ տեսակներ են ձեզ հայտնի։

Մեխանիկական էներգիա, ջերմային էներգիա, էլեկտրական էներգիա, քիմիական էներգիա, ատոմային էներգիա, արեգակնային էներգիա:

  • Ի՞նչ նպատակներով է օգտագործվում էլեկտրական էներգիան։

Էլեկտրական էներգիաով են աշխատում գոծարանային հզոր հաստոցները, տարբեր տեսակի փոխադրամիջոցները, կենցաղային սարքերը։

  • Ի՞նչ գիտեք ատոմային (միջուկային) էներգիայի մասին։

Ատոմակայաններում ատոմային (միջուկային) էներգիան փոխակերպվում է էլեկտրականի: Գույություն ունեն ռադիոակտիվ տարրեր, որոնք օժտված են մեծ էներգիայով: Դրանց ճեղքվելու դեպքում էներգիան անջատվում է և առաջանում է էլեկտրական էներգիա:

  • Էլեկտրական էներգիայի ի՞նչ փոխակերպումներ են ձեզ հայտնի։

    Էլեկտրական էներգիան ստացվում է թափվող ջրի մեխանիկական էներգիայի շնորհիվ:
  • Թվարկե՛ք մի քանի վառելանյութեր եւ բերե՛ք ջերմային (ներքին) էներ­գիայի օգտագործման օրինակներ։

    Քարածուխ, բենզին, փայտ և տորֆ։
  • Բերե՛ք էներգիայի՝ միմարմնից մյուսին հաղորդվելու օրինակներ։

    Երբ սառը և տաք մարմինները հպվում են, տաք մարմինը իր ջերմության մի մասը փոխանցում է սառը մարմնին: Օրինակ՝ եթե մենք կպնեք տաք գդալին, մենք անմիջապես կզգանք գդալի տաքությունը:
Posted in Բնագիտություն

Մեխանիկական աշխատանք

  1. Ո՞ր դեպքում է կատարվում մեխանիկական աշխատանք։
    Մեխանիկական աշխատանքը կատարվում է միան այն ժամանակ, երբ մարմինը շարժվում է իր վրա կիրառված ուժի ազդեցությամբ։
  2. Ինչի՞ց է կախված մեխանիկական աշխատանքի մեծությունը։ 
    Կատարված աշխատանքի մեծությունը կախված է ինչպես մարմնի վրա կիրառված ուժի մեծությունից, այնպես էլ ուժի ազդեցությամբ մարմնի անցած ճանհապարի երկարությունից։

Լուծել խնդիրներ

1. 200 կմ ճանապարհը գայլը վազում  է 7 ժամում :Որոշել գայլի արագությունը:

V = ?կմ/ժ

S = 200կմ

t = 7ժ

V = S : t

200 : 7 = 28,4կմ/ժ

Պատասխան` 28,4կմ/ժ

2. Ավտոմեքենան շարժվում է 72կմ/ժ արագությամբ: Ինչ ճանապարհ կանցնի ավտոմեքենան 2 ժ -ում:

S = ?կմ
t = 72կմ/ժ
V = 2ժ
t × V = S
72 × 2 = 144կմ

Պատասխան` 144կմ։

3. Սեղանը տեղափոխելու համար տղամարդը կիրառել է 98 Ն ուժ, անցնել 4 մ ճանապարհ: Հաշվել կատարած աշխատանքը:

A = ? Ջ
F = 98 Ն ուժ
S = 4մ
F × S = A
98 × 4 = 392 Ջ

Պատասխան` 392 ջոուլ։

Posted in Անհատական պլան, Բնագիտություն

Բնագիտություն

…Լուծել խնդիրներ

  1. Գտնել կրիայի արագությունը, եթե հայտնի է, որ 120մ երկարությամբ ճանապարհը նա անցավ 15 վարկյանում: Պատ:
  2. Որքան ճանապարհ կանցնի ավտոմեքենան 4 ժամում, եթե մեքենայի արագությունը 90 կմ/ժ է:  Պատասխանել հարցերին 1. Ո՞ր ուժն են անվանում ծանրության ուժ: 2. Ինչի՞ց է կախված մարմնի ծանրության ուժը:
  3. Ինչպե՞ս է ուղղված ծանրության ուժը:
  4. Ո՞ր ուժն են անվանում մարմնի կշիռ:

Դասարանական 1 ԱՇԽԱՏԱՆՔ ԵՎ ԷՆԵՐԳԻԱ

  1. Ներկայացրե՛ք մեխանիկական աշխատանքի օրինակներ:
  2. Ի՞նչ բանաձեւով է հաշվարկվում մեխանիկական աշխատանքը:
  3. Ո՞ր դեպքում մարմնի վրա ազդող ուժն աշխատանք չի կատարում: 4. Ինչո՞ւ են էներգիան եւ աշխատանքը չափում միեւնույն միավորով: 5. Ո՞րն է 1 Ջ աշխատանքը:

Տնային 2

Լուծել խնդիրները

1*

Գտնել ձկան արագությունը, եթե հայտնի է, որ 360 մ երկարությամբ ճանապարհը նա անցավ 40 վարկյանում:

2*
Որքան ճանապարհ կանցնի ինքնաթիռը 4 ժամում, եթե նրա արագությունը 100կմ/ժ է: 

Հարցեր

1.Ներկայացրե՛ք մեխանիկական աշխատանքի օրինակներ:
2. Ի՞նչ բանաձեւով է հաշվարկվում մեխանիկական աշխատանքը:
3.Ո՞ր դեպքում մարմնի վրա ազդող ուժն աշխատանք չի կատարում:

4. Ինչո՞ւ են էներգիան եւ աշխատանքը չափում միեւնույն միավորով:

5. Ո՞րն է 1 Ջ աշխատանքը:

Դասարանական 2

Էներգիա

  1. Բանվորը, կիրառելով 50 Ն ուժ, բեռը տեղափոխել է մի հարկից մյուսը: Ի՞նչ մեծություն է անհրաժեշտ նրա կատարած աշխատանքը հաշվելու համար:
  2. Տղան բեռը տեղափոխելու համար կիրառել է 6 Ն ուժ, անցնել 27 մ ճանապարհ: Հաշվել կատարած աշխատանքը:
  3. Էներգիան չափում են •••••••:
  4. Էներգիան բնութագրում է •••••։